W przedsiębiorstwach prowadzących zróżnicowaną działalność grupowanie kosztów w układzie rodzajowym jest niewystarczające
Rodzaje analizy

Sytuacja finansowa przedsiębiorstwa

Wielkość sprzedaży

Dynamika sprzedaży

Opłacalność sprzedaży

Kosztów

Kosztów w układzie rodzajowym

Kosztów w układzie kalkulacyjnym

Rachunku zysków i strat

Porównawczy zysku

Zależności pomiędzy sprzedażą, kosztami a zyskiem

Analiza progu rentowności

Analiza rentowności

Rentowność sprzedaż

Rentowność majątku

Rentowność kapitału własnego

Rachunkowość

Transakcje elementarne

Operacje wewnętrzne

Bilans obrotu i sald

Ewidencja procesów produkcji

Ewidencja procesów sprzedaży

Zasada budowy rachunku zysku i strat

Podzielność pozioma kont

Podzielność pionowa kont

Podzielność pionowa kont wynikowych

Powstawanie i rozwój planów kont

Wzorcowy plan kont

Zakładowy plan kont

Dydaktyczny model planu kont

Analiza kosztów w układzie kalkulacyjnym

W przedsiębiorstwach prowadzących zróżnicowaną działalność grupowanie kosztów w układzie rodzajowym jest niewystarczające i powszechnie jest stosowany układ kalkulacyjny kosztów zalecany przez biuro rachunkowe Katowice.

Układ kalkulacyjny grupuje koszty na jednostkę kalkulacyjną (wyroby gotowe, jego części, wyodrębniona część procesu technologicznego). Służy on do oceny opłacalności produkcji pojedynczego wyrobu i całej produkcji.

Cechą charakterystyczną jest podział kosztów na koszty bezpośrednie i pośrednie. Kosztami bezpośrednimi nazywane są te koszty, które można na podstawie dokumentacji źródłowej bez żadnego dodatkowego przeliczenia odnieść wprost do jednostki kalkulacyjnej (materiały bezpośrednie wraz z kosztami narzutu wynagrodzeń bezpośrednich).

Koszty pośrednie są kosztami, których nie można na podstawie dokumentów źródłowych odnieść wprost do określonej jednostki kalkulacyjnej w momencie ich powstania lub takie ich odniesienie byłoby nieopłacalne, często ze względu na małą sumę tych kosztów przypadającą na jednostkę kalkulacyjną.

Do kosztów pośrednich zaliczamy koszty: wydziałowe, ogólnozakładowe, sprzedaży. Rozpatrując relacje między kosztami bezpośrednimi a kosztami pośrednimi można sformułować kilka postulatów dotyczących racjonalności kalkulacyjnego układu kosztów:

1. Należy dążyć do zwiększenia udziału kosztów bezpośrednich i zmniejszenia udziału kosztów pośrednich.
2. Relacje pomiędzy kosztami wydziałowymi a kosztami ogólnymi zarządu powinny kształtować się na korzyść kosztów wydziałowych.
3. Wewnętrzne relacje kosztów wydziałowych powinny zmierzać do zwiększenia udziału kosztów ruchu (koszty związane z eksploatacją maszyn i urządzeń).

Analiza kosztów w układzie kalkulacyjnym ma charakter analizy ogólnej i polega na:
1. Porównaniu kosztów faktycznych badanego okresu z kosztami planowanymi na ten okres oraz koszty okresów poprzednich.
2. Ustalenie dynamiki całkowitych kosztów oraz dynamiki poszczególnych pozycji kalkulacyjnych i porównaniu dynamiki kosztów z dynamiką produkcji.
3. Ocenie struktury kosztów w układzie kalkulacyjnym.
4. Porównaniu wskaźnika struktury kosztów układu kalkulacynego badanego przedsiębiorstwa z innymi podobnymi przedsiębiorstwami.
5. Rozpoznaniu czynników powodujących zmiany wskaźnika i struktury całkowitych kosztów własnych.